Chiếc Lược Ngà

đi. Thống nhất rồi ba con về.
Bà ngoại nó vừa vuốt tóc nó vừa dỗ:
-Cháu của ngoại giỏi lắm mà! Cháu để ba cháu đi rồi ba sẽ mua về cho cháu
một cây lược.
Con bé lại ôm chầm ba nó một lần nữa và mếu máo:
-Ba về! Ba mua cho con một cây lược nghe ba! - Nó nói trong tiếng nấc, vừa
nói vừa từ từ tuột xuống.
Sau đó hai chúng tôi trở lại miền Đông. Chúng tôi là cán bộ đoàn thể, chúng tôi
không đi tập kết. Từ năm năm mươi tư đến năm mươi tám, năm mươi chín và
những năm khó khăn, các bạn đã biết rồi. Về công việc và đời sống ở rừng, tôi
có thể kể cho đến sáng, có đêm bị biệt kích vây bắt đến ba lần, có ngày không
gạo ăn, ăn toàn là bắp, nhưng thôi, đó là chuyện khác. Tôi xin trở lại mối tình
cha con của bạn tôi. Những đêm rừng, nằm trên võng mắc chỉ thấy tấm ny lông
nóc, lúc nhớ con, anh cứ ân hận sao mình lại đánh con. Nỗi khổ đó cứ giầy vò
anh - một hôm hai đứa đang rì rầm kể, anh bỗng ngồi bật dậy:
- Phải rồi! ở rừng này, người ta thỉnh thoảng có bắn voi, mình phải làm một
cây lược bằng ngà cho con bé mới được.
Và anh ao ước có một khúc ngà, một khúc ngà voi. Thật may mắn, sau đó
không lâu, vì thiếu thức ăn, anh em nghĩ đến chuyện đi săn, đi săn bằng tên
thuốc chớ không phải bằng súng. Lúc đó rừng vẫn còn phải giữ im lặng. Thật
ra thì anh em không đi săn voi, nhưng tình cờ lại gặp nó. Anh em định thả nó,
nhưng anh Sáu quyết định bắn.
Tôi hãy còn nhớ buổi chiều hôm đó - buổi chiều sau một ngày mưa rừng, giọt
mưa còn đọng trên lá, rừng sáng lấp lánh. Đang ngồi làm việc dưới tấm ny lông
nóc, tôi bỗng nghe tiếng kêu. Từ con đường mòn chạy lẫn trong rừng sâu, anh
hớt hải chạy về, tay cầm khúc ngà đưa lên khoe với tôi. Mặt anh hớn hở như
một đứa trẻ được quà.
Sau đó anh lấy vỏ đạn hai mươi ly của Mỹ, đập mỏng làm thành một cây cưa
nhỏ, cưa khúc ngà thành từng miếng nhỏ. Những lúc rỗi, anh cưa từng chiếc
răng lược, thận trọng, tỷ mỉ và cố công như người thợ bạc. Chẳng hiểu sao tôi
thích ngồi nhìn anh làm và cảm thấy vui vui khi thấy bụi ngà rơi mỗi lúc một
nhiều. Một ngày, anh cưa được một vài răng. Không bao lâu sau, cây lược được
hoàn thành. Cây lược dài độ hơn một tấc, bề ngang độ ba phân rưỡi, cây lược
cho con gái, cây lược dùng để chải mái tóc dài, cây lược chỉ có một hàng răng
thưa. Trên sóng lưng lược có khắc một hàng chữ nhỏ mà anh đã gò