Cô Gái Làng Sơn Hạ

đến một cảnh gia đình nhà nho êm ả, trong đó có một ông già ngồi đốt trầm đọc sách Thánh hiền, có một người đàn bà chăm việc tầm tang, có một người con giai hèn kém ra cũng là ông Nghè, ông Cống. Nhưng lúc chai rượu đã cạn rồi, lúc giật mình tỉnh dậy, chống cánh liếp nhìn đám mây chiều đã trùm ngọn núi, nhìn xuống dưới sông những cánh buồm đã giạt cả vào bờ, và nghe tiếng chân bước nặng nhọc của con giai bụi đất đầy mình, nghe tiếng ho yếu ớt của người vợ già đang ngồi nắm than ở giữa giời, thì ông ứa nước mắt: "Vĩnh đã về đấy ử Con đi tắm giặt rồi ăn cơm con ạ; bà mày nữa, ho thế thì làm làm gì cho lắm, thôi, nghỉ tay mà dọn cơm hai mẹ con ăn kẻo đói".
Chỉ lúc này là lúc ông đồ thương con, thương vợ, và tủi cho cái phận nhà nho của mình.
ông đồ khó tính, nên bạn Vĩnh chỉ dám lên nhà Vĩnh khi biết ông đồ đi chơi vắng. Bà đồ dễ dãi, lành hiền, thấy bạn của con đến nhà là vội vàng rửa tay đi têm giầu, đun nước. Có khi họ chung tiền mua chó về mổ thịt chè chén với nhau suốt cả ngàỵ
- Kìa, bác Vĩnh xơi nước đi cho nóng. Nước ban nẫy nguội, em đã múc bát khác rồi đấy ạ.
Vĩnh, từ nãy chống bàn tay vào má, cúi gầm mặt xuống, ngồi không nhúc nhích, bỗng ngẩng lên. Các bạn anh đã không còn đấy nữa, mà Nhàn thì đang ru đứa em bé trong lòng, đôi mắt đăm đăm nhìn anh.
Vĩnh đưa bát nước lên môi, anh không thể không ngắm đôi mắt đẹp của Nhàn qua những sợi khói nóng bốc trên miệng bát.
Nhàn e lệ, vờ cúi xuống hôn em, cô sung sướng lắm, vì chỉ có tối hôm nay cô mới được người con giai mà cô thầm yêu mến ấy nhìn đôi mắt bồ câu và hàm răng mới triết của cộ Hàm răng đen cô nhuộm riêng vì Vĩnh. Đã bao nhiêu đêm khuya giá lạnh, thức dậy ra sân nhổ thuốc để rồi vào thay lá khác, cô đã đứng run cầm cập nhìn lên nhà Vĩnh trên đường núi mà thở dàị
Mưa ngoài sông và gió bấc trên núi hắt lùa vào làm chao cây đèn phẫn dòng dây từ trên mái xuống. Gió mạnh quá làm đổ cả tấm giại dựng bên ngoàị Nhàn toan đứng lên, nhưng Vĩnh đã ra dựng lại, rồi anh lại vào ghế ngồi, vẫn im lặng như lúc nẫỵ
Nhàn vào giường đặt em, rồi ra mở cái tủ kính nhỏ lấy bao thuốc lá, bóc đầu giấy sẵn đặt vào đĩa giầụ Giọng thân mật, cô bảo Vĩnh:
- Nhà em sẵn nồi than hồng sấy cau, bác Vĩnh có rét, để em bưng ra bác sưởị
Vĩnh ngước nhìn Nhàn... Anh khẽ lắc đầụ
- Thôi cảm ơn cô, giời