m kiếm người quen. Đó là lần đầu tiên tôi tiếp xúc với người tỵ nạn, những người tỵ nạn đồng hương với mẹ tôi. Họ có vẻ hơi ngơ ngác, nét mặt luôn phảng phất một nỗi lo âu, sợ hãi. Mẹ tôi như con cá mắc cạn lâu ngày tìm được hố nước. Bà vung vẫy, bơi lội hả hệ Bà xông vào mọi gia đình, hỏi thăm người này, bắt chuyện với người kia. Nhờ thế, dần dà mẹ tôi trở thành rất quen thuộc với nhiều người trong trại. Bà kiên nhẫn ngồi hàng giờ nghe họ kể về những nhà tù mọc lên chi chít từ Nam ra Bắc sau khi Cộng sản tới; về những vụ ăn cướp tài sản nhân dân một cách trắng trợn qua hình thức đánh tư sản mại bản, đổi tiền... ; về những buổi học tập chính trị được tổ chức liên miên hàng đêm ở mỗi Phường mỗi Xã; về những Ểnếp sống văn hóa mớiỂ, những Ểđạo đức Cách mạngỂ huênh hoang ra rả phát ra ong óng như đập vào màng nhĩ mọi người từ sáng sớm cho đến giữa khuya trên những chiếc loa giăng khắp hang cùng ngõ hẹp. Và nhất là cái không khí ngột ngạt khó thở, đầy những lo lắng, sợ hãi, nghi kỵ bao trùm lên toàn cõi đất nước. Họ cũng kể về những dốt nát, lố bịch của đám cán bộ, bộ đội miền Bắc, hậu quả của chính sách ngu dân, bưng bít, bần cùng hóa nhân dân của Cộng sản. Mẹ tôi cười ngặt nghẽo khi nghe đến những tên gọi lạ tai như Ểcái nồi ngồi trên cái cốcỂ, Ểđồng hồ hai ba cửa sổ không người láiỂ. Bà trố mắt ngạc nhiên về những loại kem được sản xuất thừa mứa ăn không hết đem phơi khô để dành, những ti vi chạy đầy trên các đường phố ở Hà nội, những người đàn bà con gái miền Nam mông đít có gân v.v.
Tôi cũng tham dự vào những buổi trò chuyện ấy nhưng không hiểu hết nên thường bỏ cuộc nửa chừng để đi lang thang, thơ thẩn chung quanh trại.
Phong trào vượt biển mỗi năm một lên cao. Trại chính đầy nghẹt người nên chính phủ Phi phải trưng dụng trung tâm giam giữ người điên ở mức độ nhẹ cho người tỵ nạn tạm trú. Tôi luôn luôn cảm thấy sợ hãi khi phải theo mẹ tôi đến trung tâm này. Lần đầu tiên đến đó, nhìn những người điên mặt mày ngơ ngác, áo quần xốc xếch, dơ dáy đang đi lang thang trong sân hoặc ngồi ủ rũ dưới một gốc cây, thỉnh thoảng ngửa mặt lên trời hú những tiếng hú đặc khàn như bị bóp nghẹt nơi cổ họng, tôi khiếp đảm vô cùng, chỉ muốn quay lưng chạy trở ra. Nhưng sau nhiều lần đến đây, tôi thấy họ không