chú vừa theo dõi quan sát họ hàng giờ và thấy họ hiền thật. Hình như họ sống trong một thế giới nào khác. Họ có những hành động lạ lùng kỳ quặc. Đang đứng ngồi lung tung, một người tự nhiên bắt đầu đi vòng quanh sân, rồi một người khác nối vào, rồi thêm nhiều người khác nữa; cứ thế lần lượt mấy chục người nối nhau thành một hàng dài đi vòng vòng quanh sân. Họ đi ngang qua mặt tôi, ngước nhìn lên nhưng tôi có cảm tưởng như họ chẳng thấy gì, không thấy tôi, không thấy chú Thạch đang ngồi đó. Đi chán, họ tự động rã ra, mỗi người một góc. Vài người ngồi ngước mặt nhìn đăm đăm lên trời cao giống như một triết nhân đang suy tư, nghiền ngẫm về thân phận con người. Có người đưa tay vẽ những vòng tròn trong không khí rồi thình lình há miệng ra cười; cái cười kỳ lạ, như cười với khoảng không. Có người đang ngồi gục đầu, bỗng ngửa mặt lên cất tiếng hú...
Chú Thạch có vẻ thích những người điên này vì lần nào đến tôi thấy chú cũng đã ngồi ở bờ lan can nhìn chăm chú xuống họ. Một lần tôi nói đùa:
- Chú cứ nhìn những người điên coi chừng có ngày sẽ điên theo.
Chú cười, vẫn nụ cười rất tươi:
- Muốn được điên không phải dễ đâu cô bé ạ.
Tôi nghĩ thầm, hình như chú cũng hơi điên điên rồi đó.
Một lần khác chú ôm đàn hát một bản nhạc có nói đến người điên: ỂMột người già trong công viên, một người điên trong thành phố, một người nằm không hơi thở, một người ngồi nghe bom nổ... Ể Chú hát không hay lắm, giọng khàn khàn nhưng rất truyền cảm; có lúc giọng chú thật nghẹn ngào. Điệu nhạc buồn buồn, khắc khoải nhưng lời nhạc thì tôi không hiểu gì. Chú bảo đó là một bài hát của một nhạc sĩ phản chiến. Ông ta soạn bài hát đó để kêu gọi mọi người thôi đánh nhau vì Ểngười Việt nào da không vàngỂ. Rồi chú nói bây giờ không còn đánh nhau, không còn có người ngồi nghe bom nổ nữa nhưng bò vẫn không có đồng cỏ, người vẫn không cò nhà ở và Ểnhững người Việt nào da không vàngỂ đang đày đọa, hành hạ những người da vàng khác không nương tay.
Tôi nhìn sang chú. Khuôn mặt hơi dài, đường mũi thẳng và chóp mũi sần sùi, da mặt lại sạm đen; toàn thể khuôn mặt chú trông khổ sở, cằn cỗi; tôi không thích. Tôi chỉ thích nụ cười của chú. Tôi yêu nụ cười đó. Mỗi lần chú cười thì khuôn mặt giãn ra, mất hết vẻ u ám mà còn có một nét gì rất hồn nhiên, thơ dại.
Tôi